Son Dakika

"ODTÜ Bilim Gemisi" Marmara'nın kirlilik tarihini ortaya çıkarmak için demir aldı

- Toplam 2 hafta sürecek seferde 110 istasyonda gözlem yapacak ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü'nde görevli bilim insanları, derin denizden alacakları sediman örnekleriyle Marmara'nın kirlilik tarihini ortaya çıkarmaya çalışacak- Geliştirdikleri yeni nesil mikrosensörlerle ilk kez analizler ve yeni deneyler yapacak olan bilim insanları, Marmara'da müsilaja da neden olan azot-fosfor yüklerinin ne kadarının derin tarafta depolandığını ve oksijen kaybıyla beraber bu yüklerin tekrar derin denize girip giremeyeceğini araştıracak

Bilim, Teknoloji 06.06.2022, 11:17

İSTANBUL (AA) - ÇİĞDEM ALYANAK - Marmara Denizi Bütünleşik Modelleme Sistemi (MARMOD) Projesi kapsamında 2017'den bu yana çalışmalarına devam eden, özellikle müsilaj ve oksijen konusunda ortaya koydukları bilimsel veriler ışığında Marmara Denizi'ndeki tehdide dikkati çeken ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü'nde görevli bilim insanları, Marmara'nın kirlilik tarihini ortaya çıkarmak ve son durumu gözlemlemek üzere Bilim-2 Gemisi ile yeniden sefere çıktı.

DEKOSİM Ulusal Deniz Araştırmaları Altyapı Merkezi Projesi ve TÜBİTAK BİDEB Öncü Araştırmacılar Programı tarafından da desteklenen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü koordinasyonundaki söz konusu proje kapsamında, Marmara Denizi'ndeki çalışmalar devam ediyor.

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Yücel, mart ayında gerçekleştirdikleri seferde elde ettikleri bulguları ve yeni çıktıkları seferde yürütecekleri çalışmaları AA muhabirine anlattı.

Marmara Denizi'nde müsilajın mayıs ortası itibariyle görülmediğini, henüz büyük ölçekte müsilaj patlamasının yaşanmadığını aktaran Doç. Dr. Yücel, "Deniz yüzeyinde zaman zaman görülen bazı organik atıkların toplanması, bunların akıntının etkisiyle belli bantlar halinde yoğunlaşması ve bunun uydulardan da görülebildiğini biliyoruz ama bu bantları yerinde örnekleyip tahlillerini tamamladık. Bilim-2 ve Alemdar gemilerinin örneklediği yerler vardı. Bunların, çoğunlukla polen dediğimiz yapılar olduğu ortaya çıktı. Denizin içinde bir müsilaj oluşumu geçtiğimiz yıl gibi şu ana kadar yok." diye konuştu.

Bilim-2 Gemisi ile mart sonu nisan başında yaptıkları seferlerde 110'u aşkın istasyondan besin tuzları, organik bileşenler, oksijen ve daha bir çok parametre için sonuç aldıklarını ifade eden Doç. Dr. Yücel, şunları söyledi:

"En önemli sonuç, Marmara'nın bu yıl da azot, fosfor, besin tuzları açısından yüklü olduğu. Bu 2021'e göre değişmiş değil, daha iyiye gitmiş değil. Karadeniz'in 3 katı bir yükten bahsediyoruz. Bu önemli bir sonuç çünkü en azından yıldan yıla besin tuzları bakımından Marmara'nın bu yüklü durumunun, yıldan yıla değişebileceğini ve değişimin uzun yıllar alabileceğini anlamaya başladık. 110 istasyon arasında İzmit, Gemlik ve Bandırma körfezleri de var ve buralar Marmara'nın açıklarına göre çok daha yüklü. Buralarda biyolojik üretim çok fazla. Özellikle İzmit Körfezi'nde mart sonu itibariyle çok büyük bir üretim gördük. Marmara, 2021 kış ve ilkbaharında olduğu kadar üretken. Marmara'nın aşırı üretkenliğinde bir fark yok. Fark, müsilajın olmaması. Müsilajın olmaması, nedenlerini araştırdığımız bir konu. Yeni seferlerde bu sorununun cevabını bulacağımıza inanıyoruz."

- "Marmara'nın en önemli sorunu oksijen"

Doç. Dr. Mustafa Yücel, Marmara'nın en önemli sorununun oksijen olduğunu, bu durumun geçen yıla göre daha iyiye gitmediğini dikkati çeken Yücel, şöyle devam etti:

"Bu yıl Marmara'ya daha fazla oksijen girişi olmamış durumda. Nispeten yağışın yoğun olduğu soğuk bir kış geçti. Biraz oksijen girişi bekliyorduk yüzey karışımıyla, bunun olmadığını maalesef mart sonu itibariyle bulmuş durumdayız. Özellikle oksijen azlığının havaların ısındığı ve denizin durağanlaştığı yaz boyunca daha fazla gelişeceğini bekliyoruz. Marmara'da müsilaj henüz yok ancak oksijen azlığı devam ediyor, sistem besin tuzları açısından geçen yıla göre daha iyi durumda değil. Hem bu ilkbahar yaptığımız seferlerin verilerini, önceki yıl yaptığımız seferlerin verileriyle karşılaştırdığımızda geçen yıl neden müsilaj olduğunu söyleyebiliriz. Geçen yıl daha sıcak bir yıl olmadığını analizlerimiz sonucunda bulduk. Sıcaklık tabii ki bir etken ama denizin durağanlığının, iç karışımının daha etkili olduğu yönünde bulgularımız var. İlk sonuçlarımız özellikle denizin fiziksel oşinografik durumunun ve bunun biyojeokimya ile bağlantısının çok belirleyici olduğu durumda."

Marmara Denizi'nde son haftalarda İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri İşletmeciliği Enstitüsü ile iş birliklerinin yoğunlaştığını belirten Yücel, "İzmit Körfezi'ndeki aşırı üretken durumun mayıs aylarında biraz azaldığını, bunun Boğaz'dan gelen Karadeniz kaynaklı jet akıntısıyla ilgili olduğunu bulduk. Jet akıntısı, kış sonu mart-nisan aylarında yoğun olduğunda, İzmit Körfezi'ni izole ediyor ve suyun orada yüklü biçimde kalmasını sağlıyor. Denizin durağanlığı belki müsilajı tetikleyen bir faktör." ifadelerini kullandı.

- Marmara'nın kirlilik tarihi ortaya çıkarılacak

Yeni sefere ilişkin bilgi veren Yücel, Bilim-2 Gemisi'nin iki hafta sürecek bu yoğun seferde 110 istasyonda gözlem yapacaklarını, bu seferde sadece su kolonundaki müsilaj ve oksijen üzerinde çalışmayacaklarını, derin denize müsilajın etkisinin olup olmadığına da bakacaklarını söyledi.

Derin denizden alacakları sediman örnekleriyle, Marmara'nın kirlilik tarihini ortaya çıkarmaya çalışacaklarının altını çizen Yücel, "Ötrofikasyon ve müsilaja neden olan azot-fosfor yüklemesi ne zaman başladı, bunları araştıracağız. Marmara'da birer azot-fosfor deposu, yutağı olduğunu düşünüyoruz. Bu hipotezi test etmek için özel analizlerimiz olacak. Yeni nesil bazı mikrosensörler geliştirdik, bunlarla ilk defa analizler yapacağız, yeni deneylerimiz olacak. Bütün bunları amacı, Marmara'da müsilaja da neden olan azot-fosfor yüklerinin ne kadarının derin tarafta depolandığını ve oksijen kaybıyla beraber bu yüklerin tekrar derin denize girip giremeyeceğini anlamak. Böylece bütüncül bir bakış açısıyla Marmara'nın kimyasal, biyolojik ve fiziksel döngülerini anlamaya çalışıyoruz." değerlendirmesini yaptı.

- MARMOD Projesi ile Marmara'nın geleceği simule edilebilecek

Bu yıl, Marmara'nın dijital ikizini oluşturacaklarını hatırlatan Yücel, projenin detaylarına ilişkin şunları anlattı:

"Dijital ikiz dediğimiz şey, sahada elde ettiğimiz verilerin, öğrendiğimiz proseslerin matematiksel yollarla ifade edilip bir modele dönüşmesi. Sadece matematiksel bir model değil, bu aynı zamanda bir karar destek aracı haline de gelecek. Marmara'nın dijital ikizi, üç boyutlu bir su dolaşımı modelini içerecek, kimyasal döngüleri, müsilajı ve biyolojik üretimi simule edecek. Aynı zamanda özellikle karar vericilerin ya da modeli kullanacak aktörlerin, bazı parametreleri değiştirip, kirlilik kaynaklarını değiştirip, azaltıp ya da arttırıp, Marmara'nın geleceğini simule edebileceği bir ortam da oluşacak."

Doç. Dr. Mustafa Yücel, sadece bilimsel amaçlı sofistike bir modelden bahsetmediklerini, bunun çeşitli ara yüzlerle bir karar destek aracı olarak kullanılacağını belirtti.

Bu tip dijital ikizin gerçekten çok yoğun bir veri gerektirdiğini vurgulayan Yücel, Özellikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının desteklediği MARMOD Projesi ile hem ODTÜ Bilim-2 hem de İÜ Alemdar gemileriyle son bir yılda çok yüksek çözünürlüklü örnekleme programını gerçekleştirmek üzere olduklarını dile getirdi.

Doç. Dr. Yücel, bu ay 3 seferi tamamladıklarında Marmara'da bir yılda 13 sefer gerçekleştirmiş olacaklarını kaydederek, "Bu, denizlerimiz için bir ilk oldu. Bir deniz sisteminin bu sıklıkla izlenmesi, süreç bazlı gözlemlenmesi, yeni süreçlerin öğrenilmesi ve dijital ikiz gibi platformlarla bütün verilerin bağlanacak olması ülkemiz için ilk oldu. Uluslararası anlamda ses getirecek bilimsel çalışma yapıyoruz. Marmara Denizi ile ilgili alınacak kararları da en üst düzey bilimsel araçlarla desteklemek bizim amacımız. Marmara Denizi Eylem Planı da bilimsel tabanlı bir plan olarak ortaya çıktı. Bu planın maddeleri uygulanırsa bilim bize Marmara'nın yeniden sağlığına, en azından kimyasal anlamda geri kavuşacağını gösteriyor. Tabii ki kaybolan biyoçeşitlilik gibi konular uzun yıl alacaktır." şeklinde konuştu.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 03 Aralık 2022
İmsak 06:33
Güneş 08:04
Öğle 12:59
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 14 25
4. Pendikspor 14 25
5. Bodrumspor 15 25
6. Keçiörengücü 14 25
7. Boluspor 14 25
8. Bandırmaspor 15 24
9. Manisa FK 14 23
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
sanalbasin.com üyesidir